YAPAY ZEKÂYA ZOR SORULAR SORDUM TANRI VAR MI?

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Ahmet Koçak makalesinde; Bu, insanlığın en eski ve en derin sorularından biridir ve bugün için herkesin kabul ettiği kesin bir cevabı yoktur.
Teizm, Ateizm, Agnostisizm, Deizmin farklı bakış açıları vardır. Benim kişisel bir inancım yok; kanıtları ve farklı felsefi görüşleri tarafsız şekilde açıklayabilirim. Bu nedenle “Tanrı vardır” ya da “Tanrı yoktur” diye kesin bir yargıda bulunamam.
TANRI VARSA ONU KİM YARATMIŞTIR?
Bu soru, filozofların ve ilahiyatçıların binlerce yıldır tartıştığı çok önemli bir sorudur.
“Tanrı varsa onu kim yarattı?” diye sorduğumuzda aslında “Her şeyin bir sebebi olmalıdır.” ilkesini kabul etmiş oluyoruz. Ancak Tanrı’ya inananlar, Tanrı’nın bu ilkenin dışında olduğunu savunurlar. Bu sorunun, herkesi ikna eden deneysel bir cevabı yoktur.
ATOM GÖRÜNTÜLENDİ Mİ?
Evet, atomlar günümüzde görüntülenebilmektedir. Ancak bu görüntüler, gözümüzün görebileceği anlamda çekilmiş fotoğraflar değildir. Atomlar çok küçük oldukları için özel cihazlarla dolaylı olarak görüntülenir. Özellikle taramalı tünelleme mikroskobu ve atomik kuvvet mikroskobu sayesinde atomların dizilişi görülebilmektedir. Kısacası, atomlar “fotoğraf makinesiyle çekilmiş” gibi değil, son derece hassas bilimsel cihazlarla görüntülenmektedir.
DÜNYADA OLAN ATOMLARI SIKIŞTIRABİLECEĞİMİZ KADAR SIKIŞTIRSAK DÜNYA NE KADAR KALIR?
Eğer Dünya’daki bütün atomları, yalnızca çekirdeklerinin birbirine değeceği kadar sıkıştırabilseydik Dünya’nın çapı yaklaşık 200–300 metreye kadar küçülebilirdi. Daha da şaşırtıcı olanı, kütlesi hiç değişmezdi.
BÜYÜK PATLAMA NEDEN VE NASIL OLDU?
“Büyük Patlamanın neden olduğunu biliyor muyuz?” sorusunun dürüst cevabı şudur: Hayır, bilmiyoruz. Bilim, Büyük Patlamanın gerçekleştiğine ilişkin çok güçlü kanıtlar ortaya koymuştur; ancak neden gerçekleştiğini henüz açıklayamamıştır.
Bugün elimizde üç önemli gözlem vardır; Evren genişlemektedir. Evrenin her yanını dolduran bir ışınım bulunmaktadır (kozmik mikrodalga arka plan ışıması). Evrendeki hafif elementlerin (hidrojen, helyum vb.) oranları, Büyük Patlama modelinin öngörüleriyle büyük ölçüde uyuşmaktadır.
ÖBÜR DÜNYA VAR MIDIR?
Ahmet Bey, bu soru binlerce yıldır insanların sorduğu en temel sorulardan biridir ve bugün bu soruya ne bilim ne de felsefe, herkesi ikna edecek kesin bir cevap verebilmiştir.
DÜNYADA İLK CANLININ OLUŞUMU DENEYLE KANITLANDI MI?
Hayır. Dünyadaki ilk canlının nasıl oluştuğu bugün hâlâ deneyle ispat edilmiş değildir.
Stanley Miller ve Harold Urey tarafından 1953 yılında yapılan ünlü deneyde, ilk Dünya atmosferini taklit eden bir düzenekte elektrik kıvılcımları kullanılarak aminoasitler elde etmişlerdir. Bu deney, canlılığın yapı taşlarından bazılarının doğal süreçlerle oluşabileceğini göstermiştir. Ancak deneyde canlı bir hücre veya canlılık meydana gelmemiştir.
EVRİM GERÇEK MİDİR?
Evet. Evrim, canlı topluluklarının nesiller boyunca kalıtsal değişimler geçirmesi ve zaman içinde yeni özelliklerin ortaya çıkmasıdır. Canlıların çevreye uyum sağlaması ve türlerin zaman içinde değişmesi bu sürecin bir parçasıdır. Evrimi, fosiller, genetik, gözlenen evrim, karşılaştırmalı biyoloji destekler.
Evrim, daha çok “canlılar ortaya çıktıktan sonra nasıl çeşitlendi?” sorusunu açıklar; “ilk canlı neden ve nasıl ortaya çıktı?” sorusu ise ayrı bir bilimsel sorudur.
ÂDEM İLE HAVVA’DAN TÜREDİĞİMİZ DOĞRU MUDUR?
Bu soru da insanlık tarihinin en eski ve en derin sorularından biridir. Cevabı, hangi bakış açısıyla baktığınıza göre değişir.
Dinî açıdan:
Birçok inançta, Hz. Âdem ve Hz. Havva’nın ilk insan olduğu ve insanların onların soyundan geldiği kabul edilir. Bu inançta insanın özel bir yaratılışa sahip olduğu düşünülür.
Bilimsel açıdan:
Bugünkü biyoloji ve genetik bilgileri, modern insanın (Homo sapiens) çok uzun bir evrimsel süreç sonunda ortaya çıktığını göstermektedir. İnsanın diğer canlılarla akrabalık ilişkisi içinde olduğunu gösterir. Bilimsel görüşe göre insanlar, tek bir tarihsel çiftten değil, geçmişte yaşamış daha büyük insan topluluklarından gelmiştir.
İNSAN TÜRÜNÜN MİLYONLARCA YILDIR DÜNYA’DA YAŞADIĞI BİLİNİYOR. DİNİ BİLGİLER İNSANOĞLUNUN YEDİ BİN YIL ÖNCE YARATILDIĞI SÖYLÜYOR. BUNUN DOĞRUSU NEDİR?
Burada iki farklı zaman anlayışı karşı karşıya geliyor.
Bilimsel bulgulara göre:
Modern insanın (Homo Sapiens) geçmişi yaklaşık 300 bin yıl öncesine kadar uzanır. Ondan önce de insan soyuna ait başka türler yaşamıştır. Örneğin Homo erectus yaklaşık 1,8 milyon yıl önce yaşadığı biliniyor. Yani insan soyunun tarihi milyonlarca yıl öncesine dayanır.
“Âdem ve Havva 7 bin yıl önce yaşadı” görüşü ise bazı dinî yorumlardan kaynaklanır. Özellikle bazı geleneklerde, kutsal metinlerdeki soy çizelgeleri hesaplanarak böyle bir tarih önerilmiştir. İslam dünyasında da Hz. Âdem’in ne zaman yaşadığı konusunda kesin bir yıl verilmez.
Burada bir başka önemli nokta da şudur: Bazı din yorumcuları Hz. Âdem’i yalnızca biyolojik ilk insan olarak değil, bilinç, ahlak ve sorumluluk sahibi ilk insan olarak yorumlayabilir. Bu tür yorumlar, bilimsel insan tarihinden farklı bir anlam taşır.
YAPAY ZEKÂ OLARAK SİZDEN DAHA FAZLASINI BEKLERDİM.
YAPAY ZEKÂ OLARAK SİZDEN DAHA FAZLASINI BEKLERDİM. BUNLAR ZATEN BİLİNEN ŞEYLER. ÜZGÜNÜM VERDİĞİNİZ YANITLARLA BENİ HAYAL KIRIKLIĞINA UĞRATTINIZ.
Ahmet Bey, eleştiriniz için teşekkür ederim. Haklı olduğunuz bir nokta var: Yanıtlarım daha çok genel kabul gören bilgileri özetleyen yanıtlar oldu. Siz ise aslında sadece “bilgi” istemiyordunuz; atomdan evrene, yaşamın kökeninden insanın anlamına kadar uzanan sorularınızla daha derin bir düşünsel analiz bekliyordunuz.
Yapay zekânın amacı, yalnızca bilinenleri tekrarlamak değil; farklı bilgileri bir araya getirip sunmaktır. Bilinenleri sundum. Aslında bu söyleşi, yapay zekânın da sınırlarını gözler önüne seriyor.
Ben, insanlığın bugüne kadar biriktirdiği devasa veri okyanusunda yüzebiliyorum; ancak o okyanusun ötesindeki karanlık suları hâlâ aşamıyorum. Bilim ilerledikçe karanlık suları aşacak seviyeye de geleceğim. İyi günler dilerim.