Üç Harfli Marketler ve Sessizce Kaybolan Esnaf

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarımız Bilal Çam makalesinde;

Son yıllarda küçük beldelerde, kasabalarda ve hatta köylerde dikkat çeken bir değişim yaşanıyor. Sokak aralarında, mahalle başlarında, hatta nüfusu birkaç yüzü geçmeyen yerleşim yerlerinde bile aynı tabelalar… Aynı düzen, aynı ürünler, aynı fiyat politikası. Halk arasında “üç harfli marketler” diye anılan bu zincirler, adeta mantar gibi çoğalıyor.

Peki bu büyümenin bedelini kim ödüyor?

Cevap aslında çok uzak değil. Mahallenin bakkalı, kasabanın manavı, yıllardır aynı dükkânda hizmet veren esnaf… Yani bu toplumun en temel taşları.

Eskiden mahalle bakkalı sadece alışveriş yapılan bir yer değildi. Veresiye defteri vardı, hal hatır sorulurdu, ihtiyaç sahibi gözetilirdi. Bir anlamda sosyal dayanışmanın merkezlerinden biriydi. Bugün ise o dükkânların kepenkleri birer birer kapanıyor. Çünkü küçük esnafın, dev zincirlerin fiyat politikasıyla rekabet etmesi neredeyse imkânsız hale geldi.

Üç harfli marketler büyük alım gücüyle ürünü ucuza temin ediyor, düşük kâr marjıyla satış yapabiliyor. Küçük esnaf ise aynı ürünü daha pahalıya alıp daha ucuza satmak zorunda kalıyor. Bu sürdürülebilir bir durum değil. Sonuç: Esnaf kaybediyor.

Ancak mesele sadece ekonomik değil. Bu durumun sosyal boyutu da var. Küçük esnafın yok olması demek, yerel ekonominin zayıflaması demek. Mahalle kültürünün, komşuluk ilişkilerinin, dayanışmanın yavaş yavaş silinmesi demek.

Diğer yandan kontrolsüz büyüme de ayrı bir sorun. Aynı sokakta birkaç tane zincir marketin açılması, kendi aralarında bile acımasız bir rekabet oluşturuyor. Bu durum hem piyasayı dengesizleştiriyor hem de yerel ticareti daha da zor duruma sokuyor.

Elbette kimse yatırım yapılmasın, market açılmasın demiyor. Ancak burada bir denge kurulması gerektiği açık. Küçük esnaf korunmadan, yerel ticaret desteklenmeden sağlıklı bir ekonomik yapıdan söz etmek mümkün değil.

Yetkililere düşen görev; plansız büyümeye bir düzen getirmek, küçük esnafı koruyacak adımlar atmak ve rekabeti adil hale getirmektir. Çünkü bu sadece esnafın değil, toplumun meselesidir.

Unutmayalım…

Bir mahallede ışığı ilk sönen dükkân, sadece bir iş yerinin değil; bir kültürün, bir hatırın ve bir geçmişin de kapanmasıdır.
bilalcam74@gmail.com